ด้วยประเพณีอันดีงามและเป็นที่น่าสนใจของทั้งชาวไทยและชาวต่างชาติอย่าง “ประเพณีลอยกระทง” ที่เป็นที่นิยมเป็นอย่างมากในทุกๆ ปีครับ วันนี้เราจะขอพาทุกๆ ท่านไปสำรวจและทำความเข้าใจเกี่ยวกับ “ต้นกำเนิดประเพณีลอยกระทง” กันครับ จะเป็นอย่างไรกันบ้างนั้น…เราไปชมกันดีกว่าครับผ๊ม
ทำความรู้จักกับ “ประเพณีลอยกระทง”
ประเพณีลอยกระทงเป็นประเพณีโบราณของอินเดียที่ประเทศไทยรับเข้ามาปฏิบัติ ตำนานกล่าวไว้ว่าในรัชสมัยพ่อขุนรามคำแหง มีนางนพมาศหรือท้าวศรีจุฬาลักษณ์ เป็นผู้ประดิษฐ์กระทงขึ้นครั้งแรก โดยนำดอกโคทม ซึ่งเป็นดอกบัวที่บานเฉพาะวันเพ็ญเดือนสิบสองมาใช้ใส่เทียนประทีป เพื่อบูชารอยพระพุทธบาท แต่ปัจจุบันได้เปลี่ยนแปลงจากการทำจากดอกบัวเป็นต้นกล้วยเพราะดอกบัวดังกล่าวหายากและมีน้อยจึงใช้ต้นกล้วยทำแทนแล้วดูไม่สวยจึงใช้ใบตองมาพับแต่งจนสวยในที่สุดจนสืบทอดมาจนปัจจุบัน
ประวัติความเป็นมาของประเพณีลอยกระทง
ประเพณีการลอยกระทงจึงเป็นประเพณีเก่าแก่อย่างหนึ่งของไทย ประเทศไทยของเรารับวัฒนธรรมประเพณีมาจากอินเดียเป็นส่วนใหญ่ ซี่งมีข้อสันนิษฐานอยู่ ๓ ประเด็นคือ
– ชาวอินเดียโบราณมีประเพณีบูชาแม่คงคาในฐานะเป็นแม่น้ำศักดิ์สิทธิ์ ตามความเชื่อของเขาและน้ำมีคุณอย่างใหญ่หลวงต่อชีวิต ช่วยชีวิตให้อยู่รอดดับร้อน ผ่อนกระหายเขา เรียกประเพณีนี้ว่า “จองเปรียง”
– มีเรื่องเล่าสืบกันมาว่าชาวอินเดียโบราณได้จัดพิธีบูชาพระพุทธบาท ซึ่งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำนัมมทานที ปัจจุบันเรียกว่า แม่น้ำเนรพุทธา ที่แคว้นทักขิณาบถเป็นประจำทุกปี
– ในราวเดือนตุลาคมหรือพฤศจิกายน ชาวอินเดียทางภาคใต้แม้ในปัจจุบันนี้ก็นิยมจัดประเพณีพระเป็นเจ้า โดยจัดเป็นขบวนแห่รูปหุ่นพระเป็นเจ้าในตอนกลางคืน ในขบวนก็จะจุดโคมไฟและจุดเทียนสว่างไสวแห่แทนไปตามถนนสายต่าง ๆ หลังจากนั้นก็จะนำขบวนมุ่งไปยังท่าน้ำที่กำหนดไว้ เพื่อทำพิธีบูชาและเฉลิมฉลองเสร็จแล้วจะลอยรูปหุ่น พร้อมทั้งโคมไฟไปตามแม่น้ำ ประเพณีนี้เรียกว่า “ทีปะวารี”
ประเพณีการลอยกระทง น่าจะเป็นคติของชนชาติที่ประกอบกสิกรรม ซึ่งต้องมีน้ำตามกระแสน้ำ เพื่อขอบคุณพระแม่คงคา หรือเทพเจ้าแห่งน้ำ อีกทั้งเป็นการแสดงความคารวะขออภัยที่ได้ลงอาบ หรือปล่อยสิ่งปฏิกูลลงน้ำไม่ว่าจะโดยตั้งใจหรือไม่ก็ตาม รวมทั้งเป็นการบูชาเทพเจ้าตลอดจนรอยพระพุทธบาท พระเจดีย์จุฬามณี ฯลฯ ตามคติความเชื่อ
จุดประสงค์ของการลอยกระทงคืออะไร?
จุดประสงค์ของประเพณีลอยกระทงที่มีมาตั้งแต่ในอดีต หลายคนจะเข้าใจว่าเพื่อเป็นการสะเดาะเคราะห์และขอขมาต่อพระแม่คงคา เป็นการขอบคุณที่ได้ให้เราใช้น้ำทั้งอุปโภคและบริโภค
วิธีการทำกระทง
วิธีทำกระทงใบตอง
●สิ่งที่ต้องเตรียม ใบตอง กรรไกร คัตเตอร์ ดอกไม้ประดับ หมุดหรือไม้จิ้มฟัน
●ตัดใบตองขนาดความกว้าง 1.5 นิ้ว ยาว 6 นิ้ว โดยประมาณ
●พับตามรูป จำนวน 3 กลีบ จากนั้นนำมาวางซ้อนให้ลดหลั่นกันไปตามภาพ ซึ่งจะนับเป็น 1 ตับ
●นำไปติดโดยรอบที่ขอบของฐานกระทง ซึ่งเป็นต้นกล้วยตัดเป็นแว่น ความหนา 1.5 – 2 นิ้ว โดยประมาณ ทั้งนี้●ปริมาณของกลีบกระทงที่ใช้จะมากหรือน้อยนั้นขึ้นอยู่กับขนาดของตัวฐาน
●จากนั้นประดับด้วยดอกไม้ตามความชอบ และปักธูปเทียนลงไป เป็นอันเสร็จ
●สามารถนำการพับใบตองรูปแบบนี้ไปใช้ร่วมกับการพับรูปแบบอื่นๆ ในผลงานชิ้นเดียวกันได้ตามความชอบ และความคิดดัดแปลง
เป็นความเชื่อตั้งแต่รุ่นทวดแล้ว เพราะเชื่อว่าจะทำให้ร่ำรวย ประสบความสำเร็จเรื่องทรัพย์สินเงินทองให้ไหลมาเทมาตลอดปี และเราต้องเจอพวกที่มาคว่ำกระทงเพื่อเอาเงินในกระทงไปทุกปี คนพวกนั้นนอกจะจากไม่ได้บุญแล้ว ยังได้บาปไปเต็ม ๆ
เป็นอย่างไรกันบ้างครับกับข้อมูลเกี่ยวกับ “ต้นกำเนิดของประเพณีลอยกระทง” ที่เราได้นำมาฝากทุกๆ ท่านกันในบทความข้างต้นนี้ คิดว่าน่าจะเป็นประโยชน์ที่ดีสำหรับท่านที่ไม่ทราบประวัติความเป็นมากันนะครับ
